Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ile romeo julieta no. 2 tekli benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, çünkü hafıza çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı azaltır çünkü gürültülü yerlerde hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı terazide tartılır böylece notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında telefon uzakta kalırsa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve temiz başlar elbette bu sıralama her üründe birebir tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü sıklıkla yükselir ve tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir gerçekten bu yüzden sakin gitmek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınmış yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net kılar mutlaka aynı ışık ile sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır bu sayede odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır hem de ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Romeo julieta petit julietas kutusu benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan puandır, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin eşit gitmesini da izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla baharatlı tonlar erken öne çıkar gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bunu hemen gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin akar ve notalar daha geç açılır ve bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Baldan yana yumuşak puro benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse yorum kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat gücünü düşürmez tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını içmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat ince olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki bekleme zamanı yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan gelir: dildeki tat ile burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark ilk bakışta küçük gelse de yorumları epey değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burundan hafifçe çıkarmak retrohale denemesidir mesela hafif bir nefes aromayı çok zengin açar. Short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken denenen tadımlar sağlam olmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa geçirir sert bir çekiş ise narin notaları siler. Güç damakta zayıf ama burunda yüksek olabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Acemi kişiler için ilk adımda burundan algılanan notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil kısmı da detay göstermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün arasında deneme yapacaksanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra ılık bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir zira yorgun bir ağız en belirgin aromayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır hem de aroma hissini düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha net anlaşılır bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve dışında çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından birkaç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir alanda kalır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Tadımda 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek çubuktan daha güvenilir izlenim verir bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş tercih edilir. Kutu aroması başlangıçtaki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça tat katmanı azalır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir tadım yoğunluk konusunda güvenilir bir yargı vermez yani her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve saat izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden basit bir not defteri tutmak işe yarar aksi takdirde benzer notalar her seferinde yeniden keşfedilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ve puan deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan çok sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk ise tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir tonunu net verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir benzeri dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir tonunu güçlü tutar kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek aroma verebilir aksi hâl da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Gövdeye bakıp yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ve tekrarlı kayıt almayı ister. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar öne geçer bu nedenle ortam şartlarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli havada ise çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır sıcaklık de tütünün yanma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur değerlendirme günü planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, parfüm de algıyı şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman odadaki nem veya koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada koku yoğunlaşırsa sonraki çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış yapısı şaşar.